Poradnik przedsiębiorcy
Każda działalność przemysłowa powoduje negatywne oddziaływanie na otaczające środowisko a przede wszystkim stanowi uciążliwość dla ludzi. Dlatego tez bardzo ważnym jest, aby przedsiębiorcy prowadzący działalność byli świadomi ciążących na nich obowiązków wynikających z obowiązujących uregulowań prawnych.
Co to są odpady?
Odpady oznaczają każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza pozbyć się lub do ich pozbycia się jest obowiązany, należący do jednej z wymienionych kategorii:
Q1 Pozostałości z produkcji lub konsumpcji, nie wymienione w pozostałych kategoriach.
Q2 Produkty nie odpowiadające wymaganiom jakościowym.
Q3 Produkty, których termin przydatności do właściwego użycia upłynął.
Q4 Substancje lub przedmioty, które zostały rozlane, rozsypane, zgubione lub takie, które uległy innemu zdarzeniu losowemu, w tym zanieczyszczone wskutek wypadku lub powstałe wskutek prowadzenia akcji ratowniczej.
Q5 Substancje lub przedmioty zanieczyszczone lub zabrudzone w wyniku planowych działań (np. pozostałości z czyszczenia, materiały z opakowań – odpady opakowaniowe, pojemniki, itp.).
Q6 Przedmioty lub ich części nie nadające się do użytku (np. usunięte baterie, zużyte katalizatory itp.).
Q7 Substancje, które nie spełniają już należycie swojej funkcji (np. zanieczyszczone kwasy, zanieczyszczone rozpuszczalniki, zużyte sole hartownicze itp.).
Q8 Pozostałości z procesów przemysłowych (np. żużle, pozostałości podestylacyjne itp.).
Q9 Pozostałości z procesów usuwania zanieczyszczeń (np. osady ściekowe, szlamy z płuczek, pyły z filtrów, zużyte filtry itp.).
Q10 Pozostałości z obróbki skrawaniem lub wykanczania (np. wióry, zgary itp.).
Q11 Pozostałości z wydobywania lub przetwarzania surowców (np. pozostałości górnicze itp.).
Q12 Podrobione lub zafałszowane substancje lub przedmioty (np. oleje zanieczyszczone PCB itp).
Q13 Wszelkie substancje lub przedmioty, których użycie zostało prawnie zakazane (np. PCB itp.).
Q14 Substancje lub przedmioty, dla których posiadacz nie znajduje już dalszego zastosowania (np. odpady z rolnictwa, gospodarstw domowych, odpady biurowe, z placówek handlowych, sklepów itp.).
Q15 Zanieczyszczone substancje powstające podczas rekultywacji gleby i ziemi.
Q16 Wszelkie substancje lub przedmioty, które nie zostały uwzględnione w powyższych kategoriach (np. z działalności usługowej, remontowej). W szczególnosci »
Wytwórca a posiadacz odpadów
Wytwórcą odpadów jest każdy, którego działalność lub bytowanie powoduje powstawanie odpadów oraz każdy, kto przeprowadza wstępne przetwarzanie, mieszanie lub inne działania powodujące zmianę charakteru lub składu tych odpadów. Wytwórca odpadów powstających w wyniku świadczenia usług w zakresie budowy, rozbiórki, remontu obiektów, czyszczenia zbiorników lub urządzeń oraz sprzątania, konserwacji i napraw jest podmiot, który świadczy usługę, chyba, że umowa o świadczenie usługi stanowi inaczej.
Posiadaczem odpadów jest każdy, kto faktycznie włada odpadami (wytwórca odpadów, inna osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna) – z wyłączeniem prowadzącego działalność w zakresie transportu odpadów.
UWAGA!
Domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Zatem każdy wytwórca odpadów jest równocześnie ich posiadaczem, do chwili przekazania ich innemu podmiotowi (z wyłączeniem przekazania do transportu), który od chwili ich przyjęcia staje sie ich posiadaczem.
PRZEDSIĘBIORCO, będąc wytwórcą odpadów jesteś zobowiązany do stosowania takich sposobów produkcji lub form usług oraz surowców i materiałów, które zapobiegają powstawaniu odpadów lub pozwalają utrzymywać na możliwie najniższym poziomie ich ilość, a także ograniczają negatywne oddziaływanie na środowisko lub zagrożenie życia lub zdrowia ludzi.
PRZEDSIĘBIORCO, będąc posiadaczem odpadów, zobowiązany jesteś do postępowania z odpadami w sposób zgodny z zasadami gospodarowania odpadami, wymaganiami ochrony środowiska oraz planami gospodarki odpadami.
UWAGA!
Odpady powinny zostać w pierwszej kolejności poddawane procesom odzysku lub unieszkodliwiania w miejscu ich powstawania. Odpady, które nie mogą być poddane odzyskowi lub unieszkodliwianiu w miejscu ich powstawania powinny być przekazane do najbliżej położonych miejsc, w których mogą być poddane procesom odzysku lub unieszkodliwiania (art. 9 ustawy o odpadach).
Co to jest odzysk, recykling, unieszkodliwianie odpadów?
Odzysk – rozumie sie przez to wszelkie działania, nie stwarzające zagrożenia dla życia, zdrowia ludzi lub dla środowiska, polegające na wykorzystaniu odpadów w całości lub w części lub prowadzące do odzyskania z odpadów substancji, materiałów lub energii i ich wykorzystania.
PROCESY ODZYSKU WEDLUG USTAWY O ODPADACH:
R1 Wykorzystanie jako paliwa lub innego środka wytwarzania energii
R2 Regeneracja lub odzyskiwanie rozpuszczalników
R3 Recykling lub regeneracja substancji organicznych, które nie są stosowane jako rozpuszczalniki (właczając kompostowanie i inne biologiczne procesy przekształcania)
R4 Recykling lub regeneracja metali i zwiazków metali
R5 Recykling lub regeneracja innych materiałów nieorganicznych
R6 Regeneracja kwasów lub zasad
R7 Odzyskiwanie składników stosowanych do usuwania zanieczyszczeń
R8 Odzyskiwanie składników z katalizatorów
R9 Powtórna rafinacja oleju lub inne sposoby ponownego wykorzystania oleju
R10 Rozprowadzanie na powierzchni ziemi w celu nawożenia lub ulepszania gleby
R11 Wykorzystanie odpadów pochodzących z któregokolwiek z działań wymienionych w punktach od R1 do R10
R12 Wymiana odpadów w celu poddania któremukolwiek z działań wymienionych w punktach od R1 do R11
R13 Magazynowanie odpadów, które mają być poddane któremukolwiek z działań wymienionych w punktach od R1 do R12 (z wyjątkiem tymczasowego magazynowania w czasie zbiórki w miejscu, gdzie odpady są wytwarzane)
R14 Inne działania polegające na wykorzystaniu odpadów w całości lub części
R15 Przetwarzanie odpadów, w celu ich przygotowania do odzysku, w tym do recyklingu
Odzysk energii - rozumie sie przez to termiczne przekształcanie odpadów w celu odzyskania energii.
Recykling - rozumie sie przez to taki odzysk, który polega na powtórnym przetwarzaniu substancji lub materiałów zawartych w odpadach w procesie produkcyjnym w celu uzyskania substancji lub materiału o przeznaczeniu pierwotnym lub o innym przeznaczeniu, w tym też recykling organiczny, z wyjątkiem odzysku energii.
Recykling zgodnie z powyższymi definicjami jest jedną z form odzysku.
Unieszkodliwianie odpadów - rozumie sie przez to poddanie odpadów procesom przekształceń biologicznych, fizycznych lub chemicznych w celu doprowadzenia ich do stanu, który nie stwarza zagrożenia dla życia, zdrowia ludzi lub dla środowiska.
Ustawa o odpadach definiuje nastepujace procesy unieszkodliwiania »
Przedsiębiorstwo prowadząc działalność w zakresie odzysku lub unieszkodliwiania odpadów zobowiązane jest do uzyskania zezwolenia na prowadzenie tej działalności. Zezwolenie wydawane jest w drodze decyzji, na wniosek zainteresowanego, na czas oznaczony, nie dłuższy niż 10 lat. Przedsiębiorco, wniosek na prowadzenie działalności w zakresie odzysku lub unieszkodliwiania powinien zostać skierowany do:
- Wojewody - dla przedsięwzięć lub instalacji, o których mowa w art. 378 ust.2 ustawy Prawo Ochrony Środowiska, tj.: przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz eksploatacji instalacji na terenach zakładów zaliczanych do tych przedsięwzięć,
- Starosty - dla pozostałych przedsięwzięć.
UWAGA!
Wymóg uzyskania decyzji w zakresie odzysku lub unieszkodliwiania odpadów nie dotyczy przedsiębiorcy prowadzącego działalność w instalacji, na którą wymagane jest pozwolenie zintegrowane (art. 26 ust. 8 ustawy o odpadach).
Jak klasyfikować odpady?
PRZEDSIĘBIORCO, odpady klasyfikuje sie zgodnie z Rozporzadzeniem Ministra Środowiska z dnia 27 wrzesnia 2001 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. 2001 nr 112 poz. 1206), które wprowadza obowiązującą obecnie klasyfikacje odpadów w podziale na 20 grup »
Kod odpadu jest 6 cyfrowy. Pierwsze 2 cyfry określają jedną z 20 wymienionych wyżej grup, następne dwie podgrupę w ramach grupy, ostatnie 2 definiują rodzaj odpadu. Odpady klasyfikuje sie według zródła powstawania, szukając ich najpierw w grupach 01 do 12 lub 17 do 20. W przypadku nieodnalezienia odpowiedniej pozycji w grupach 01 do 12 lub 17 do 20, odpady klasyfikuje sie w grupach 13, 14 i 15.
W przypadku nieodnalezienia odpowiedniej pozycji w ww. grupach, odpady klasyfikuje się w grupie 16, zawierają cej odpady nie ujęte w innych grupach. W przypadku nieodnalezienia odpowiedniej pozycji w grupie 16, odpady klasyfikuje sie w grupie według źródła powstawania, przypisując im kod kończący się na 99 (inne niewymienione odpady).
Odpady ze specyficznych gałęzi przemysłu klasyfikuje się w kilku grupach, np. odpady powstające przy produkcji samochodów klasyfikuje się w grupie 12 – odpady z kształtowania oraz fizycznej i mechanicznej obróbki powierzchni metali i tworzyw sztucznych; 11 - odpady z chemicznej obróbki i powlekania powierzchni metali oraz innych materiałów i z procesów hydrometalurgii metali nieżelaznych; 08 – odpady z produkcji, przygotowania, obrotu i stosowania powłok ochronnych (farb, lakierów, emalii ceramicznych), kitu, klejów, szczeliw i farb drukarskich, w zależności od etapu produkcji.
Odpady opakowaniowe będące odpadami komunalnymi, jeśli są zbierane selektywnie lub występuja jako zmieszane odpady opakowaniowe, klasyfikuje się w podgrupie 15 01, a nie w 20 01. Cytowane rozporządzenie wyróżnia również odpady niebezpieczne, poprzez dodanie znaku „*” do 6-cyfrowego kodu odpadu (np 17 06 05*).
UWAGA!
Odpady, wymienione na liście jako niebezpieczne, mogą zostać uznane za odpady inne niż niebezpieczne, jeżeli spełniają warunki wymienione w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 13 maja 2004 r. w sprawie warunków, w których uznaje się, że odpady nie są niebezpieczne (Dz. U. Nr 128, poz. 1347). Warunkiem uznania ich za takie jest brak posiadania przez odpady właściwości wybuchowych (H1), szkodliwych (H5) albo toksycznych (H6), rakotwórczych (H7), brak szkodliwego działania na rozrodczość (H10), brak właściwości mutagennych (H11) oraz właściwości ekotoksycznych (H14) oraz nieprzekraczanie wartości parametrów granicznych, przedstawionych w poniższej tabeli, stanowiącej załącznik do rozporzadzenia.
Jakie obowiazki posiada moje przedsiębiorstwo jako wytwórca odpadów?
Zgodnie z art. 17 ustawy o odpadach, wytwórca odpadów zobowiązany jest do uzyskania pozwolenia na wytwarzanie odpadów, które powstają w wyniku eksploatacji instalacji w ilości powyżej 1 Mg w przypadku odpadów niebezpiecznych lub powyżej 5 tysiecy Mg innych niż niebezpieczne. W pozwoleniu uwzględnia się wszystkie odpady wytwarzane przez wytwórce.
PRZEDSIĘBIORCO, jeżeli wytwarzasz odpady niebezpieczne w ilości powyżej 0,1 Mg rocznie, zobowiązany jesteś do uzyskania decyzji zatwierdzającej program gospodarki odpadami niebezpiecznymi. Natomiast jeśli wytwarzasz odpady niebezpieczne w ilości do 0,1 Mg rocznie lub powyżej 5 Mg rocznie odpadów innych niż niebezpieczne zobowiązany jesteś do przedłożenia informacji o wytwarzanych odpadach oraz o sposobach gospodarowania wytworzonymi odpadami.
UWAGA!
Jeśli dla instalacji, którą prowadzi wytwórca odpadów, wymagane jest pozwolenie zintegrowane, to wymóg uzyskania decyzji zatwierdzajacej program gospodarki odpadami niebezpiecznymi, pozwolenia na wytwarzanie odpadów, a także przedłożenia informacji o wytwarzanych odpadach oraz o sposobach gospodarowania wytworzonymi odpadami nie dotyczy tego wytwórcy.
PRZEDSIĘBIORCO, wymóg uzyskania decyzji, pozwolenia lub informacji o wytwarzanych odpadach nie dotyczy odpadów komunalnych oraz odpadów z wypadków, odpadów powstałych w wyniku klęsk żywiołowych oraz odpadów powstałych w wyniku poważnych awarii lub poważnej awarii przemysłowej (art. 17, ust. 5 ustawy o odpadach).
Kiedy należy złożyć informacje o ilościach wytwarzanych odpadów i sposobach postępowania z wytworzonymi odpadami?
Informacje o wytwarzanych odpadach oraz sposobach gospodarowania z wytworzonymi odpadami przedkłada sie w terminie 30 dni przed rozpoczeciem działalności. Informacje składa sie w czterech egzemplarzach (art. 24 ust. 1 Ustawy o odpadach). W przypadku stwierdzenia przez Starostę lub Wojewodę, na podstawie złożonej informacji lub własnych ustaleń, że odpady
niebezpieczne wytworzone w ilosci do 100 kg rocznie mogą powodować, ze względu na ich ilość lub rodzaj, zagrożenie dla życia, zdrowia ludzi lub środowiska, Starosta lub Wojewoda w terminie 30 dni od otrzymania informacji zobowiązuje, w drodze decyzji, wytwórce odpadów do przedłożenia wniosku o zatwierdzenie programu gospodarki odpadami niebezpiecznymi.
PRZEDSIĘBIORCO, wniosek o udzielenie pozwolenia na wytwarzanie odpadów, zatwierdzenie programu gospodarki odpadami niebezpiecznymi oraz złożenie informacji o ilości wytwarzanych odpadów i sposobach postępowania z nimi powinien zostać skierowany do:
- Wojewody - dla przedsięwzięć lub instalacji, o których mowa w art. 378 ust. 2 ustawy Prawo Ochrony Środowiska, tj.: przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz eksploatacji instalacji na terenach zakładów zaliczanych do tych przedsięwzięć,
- Starosty - dla pozostałych przedsięwzięć.
UWAGA, WYTWÓRCY ODPADÓW, których pozwolenie na wytwarzanie odpadów, decyzje zatwierdzajace program gospodarki odpadami niebezpiecznymi zostały wydane lub przedkładali informacje o sposobach gospodarowania odpadami na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 27 lipca 2001 r., ważność tych dokumentów wygasła z dniem 30 czerwca 2004 roku.
Wytwórca odpadów może przekazać obowiązek gospodarowania odpadami innemu posiadaczowi (art. 25 ust. 1 Ustawy o odpadach). Posiadacz odpadów może odpady przekazywać wyłącznie tym podmiotom, które posiadają zezwolenie na zbieranie, odzysk lub unieszkodliwianie odpadów lub koncesję na składowanie odpadów w górotworze, w tym w podziemnych wyrobiskach górniczych. Należy pamiętać, że w tym przypadku odpowiedzialność za działania objęte posiadanym przez podmiot zezwoleniem przenosi się na tego posiadacza odpadów.
Jakim firmom mogę przekazać moje odpady?
Odpady należy przekazywać odbiorcom, posiadającym stosowne zezwolenia oraz zapewniającym odzysk lub unieszkodliwianie odpadów zgodnie z obowiązującym prawodawstwem.
UWAGA!
Zlecajac transport odpadów przedsiębiorcy prowadzącemu działalność w zakresie transportu odpadów, należy wskazać miejsce odbioru oraz posiadacza odpadów, do którego należy je dostarczyć.
Istnieje grupa odpadów, które można przekazywać osobom fizycznym. Mówi o tym Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 28 maja 2002 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które posiadacz odpadów może przekazywać osobom fizycznym lub jednostkom organizacyjnym, nie bedącym przedsiębiorcami, do wykorzystania na ich własne potrzeby. Są to przedstawione rodzaje odpadów »
Czy do prowadzenia działalności w zakresie zbierania lub transportu odpadów potrzebne jest zezwolenie?
Tak. Przedsiębiorca, który prowadzi działalność w zakresie zbierania lub transportu odpadów ma obowiązek uzyskania zezwolenia na prowadzenie tej działalności (art.28 ust 1 Ustawy o odpadach). Z obowiązku tego zwolnieni są przedsiębiorcy, którzy transportują odpady wytworzone przez siebie lub zbierają odpady wytworzone przez siebie w miejscu ich wytworzenia. Zezwolenie wydawane jest w drodze decyzji Starosty, na wniosek zainteresowanego, na czas oznaczony, nie dłuższy niż 10 lat.
PRZEDSIĘBIORCO, gdy prowadzisz działalność w zakresie zbierania odpadów wniosek kierujesz do Starosty właściwego ze względu na miejsce zbierania odpadów, a gdy prowadzisz działalność w zakresie transportu odpadów wniosek kierujesz do Starosty właściwego ze względu na miejsce siedziby lub zamieszkania.
PRZEDSIĘBIORCO, gdy jesteś wytwórcą odpadów i posiadasz pozwolenie na wytwarzanie odpadów lub decyzje zatwierdzającą program gospodarki odpadami niebezpiecznymi, w którym uwzględnione są wymagania przewidziane dla wniosku o wydanie zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie odzysku, unieszkodliwiania, zbierania i transportu odpadów, jesteś zwolniony z obowiązku uzyskania zezwolenia na prowadzenie tej działalności. Jeśli prowadzisz działalność w zakresie odzysku lub unieszkodliwiania odpadów oraz zbierania lub transportu, powinieneś dodatkowo uwzględnić we wniosku o wydanie zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie odzysku lub unieszkodliwiania odpadów wymagania przewidziane dla wniosku na prowadzenie działalności w zakresie zbierania lub transportu i złożyć tylko jeden wniosek do Starosty.
UWAGA!
Posiadacz odpadów, który jest zwolniony z obowiązku uzyskania zezwoleń na prowadzenie działalności w zakresie zbierania, transportu, odzysku lub unieszkodliwiania (art. 33, ust 4, 4a i 5 Ustawy o odpadach) ma obowiązek zgłoszenia się do rejestru prowadzonego przez Starostę.
Dla większości rodzajów odpadów potrzebne jest zezwolenie; wyjątki wprowadza Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 grudnia 2003 r. w sprawie rodzajów odpadów, których zbieranie lub transport nie wymagają zezwolenia na prowadzenie działalności (Dz. U. z 2004 r. Nr 16, poz. 154). Są to rodzaje odpadów wymienione w poniżej, zbierane w placówkach handlowych prowadzących sprzedaż wyrobów przemysłowych oraz produktów w opakowaniach, po zużyciu których powstają odpady. Rodzaje odpadów, których zbieranie lub transport nie wymaga zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie zbierania lub transportu odpadów »
Czy zezwolenia w zakresie usuwania, wykorzystywania lub unieszkodliwiania odpadów wydane przed obowiazywaniem ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku o odpadach jest nieaktualne?
Nie. Zezwolenia te są aktualne do dnia, do którego były wydane, ale nie dłużej niż do dnia 30 czerwca 2008 roku (art. 39 ustawy o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony srodowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie
niektórych ustaw).
Pozwolenie zintegrowane
Pozwolenia zintegrowanego wymaga prowadzenie instalacji, której funkcjonowanie, ze wzgledu na rodzaj i skale prowadzonej działalności może powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości (art. 201 ust. 1 ustawy Prawo Ochrony Środowiska).
W zakresie gospodarki odpadami (zgodnie z Rozporzadzeniem Ministra Środowiska z dnia 26 lipca 2002 r. - Dz. U. Nr 122, poz. 1055), obowiązkiem uzyskania pozwolenia zintegrowanego objęto instalacje służące do:
- odzysku lub unieszkodliwiania, z wyjatkiem składowania, odpadów niebezpiecznych, o zdolności przetwarzania ponad 10 ton na dobę,
- termicznego przekształcania odpadów komunalnych, o zdolności przetwarzania ponad 3 tony na godzinę,
- unieszkodliwiania, z wyjatkiem składowania, odpadów innych niż niebezpieczne, o zdolności przetwarzania ponad 50 ton na dobę,
- składowania odpadów, z wyłączeniem odpadów obojętnych, o zdolności przyjmowania ponad 10 ton odpadów na dobę lub o całkowitej pojemności ponad 25 000 ton.
Pozwolenie zintegrowane jest wydawane na wniosek prowadzącego instalacje lub podmiotu podejmującego realizacje nowej instalacji, a także zainteresowanego uzyskaniem tytułu prawnego do instalacji lub jej oznaczonej części.
Wniosek o wydanie pozwolenia zintegrowanego powinien być zgodny z art. 184 ust. 2 do 4 oraz art. 208 i 221 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 Prawa Ochrony Środowiska (z późn. zmianami). Ponadto powinien uwzględniać zapisy zawarte w art. 18, 20 i 24 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 o odpadach (z późn. zmianami) oraz zapisy zawarte w art. 131 i 132 ustawy z dnia 18 lipca 2001 Prawo Wodne (z późn. zmianami).
PRZEDSIĘBIORCO, wniosek o udzielenie pozwolenia zintegrowanego powinien zostać skierowany do:
- Wojewody - dla przedsięwzięć lub instalacji, o których mowa w art. 378 ust. 2 ustawy Prawo Ochrony Środowiska, tj.: przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz eksploatacji instalacji na terenach zakładów zaliczanych do tych przedsięwzięć,
- Starosty - dla pozostałych przedsięwzięć.
PRZEDSIEBIORCO, jeżeli wniosek dotyczy instalacji nowo uruchomionej lub w sposób istotny zmienionej, powinien on zawierać informacje o spełnianiu wymogów, o których mowa w art. 143 ustawy Prawo Ochrony Środowiska.
UWAGA!
Prowadzący istniejąca instalacje (tj. instalację, dla której pozwolenie na budowę zostało wydane przed dniem wejścia w życie ustawy, a której użytkowanie rozpocznie się nie później niż do dnia 30 czerwca 2003 r.), z której emisja wymaga pozwolenia zintegrowanego, powinien je uzyskać do dnia 1 stycznia 2004 r. Dla pozostałych instalacji termin ten nie może przekroczyc dnia 31.10.2007 r. (art. 19 ustawy o wprowadzeniu ustawy Prawo Ochrony Środowiska, Ustawy o Odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw). Szczegółowy wykaz instalacji został przedstawiony w Rozporzadzeniu Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. 2004 nr 257 poz. 2573).
Zgodnie z ustawą o wprowadzeniu ustawy Prawo Ochrony Środowiska, Ustawy o Odpadach prowadzacy istniejąca instalację, z której emisja wymaga pozwolenia zintegrowanego, powinien je uzyskać do dnia 1 stycznia 2004 r. Jednak Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 26 września 2003 r. w sprawie pózniejszych terminów do uzyskania pozwolenia zintegrowanego (Dz. U. Nr 177, poz. 1736) przesunęło te terminy dla instalacji w gospodarce odpadami:
- dla tych, które rozpoczęły działalność po 30.10.2000 r. – do 30.04.2004 r.
- dla tych, które rozpoczeły działalność przed 30.10.2000 r., do:
- o odzysku lub unieszkodliwiania, z wyjątkiem składowania odpadów niebezpiecznych, o zdolności przetwarzania ponad 10 ton na dobę – do 30.09.2006 r,
- o termicznego przekształcania odpadów komunalnych, o zdolności przetwarzania ponad 3 tony na godzinę – do 30.09.2006 r,
- o unieszkodliwiania, z wyjatkiem składowania, odpadów innych niż niebezpieczne, o zdolności przetwarzania ponad 50 ton na dobę – do 30.09.2006 r,
- o składowania odpadów, z wyłączeniem odpadów obojętnych, o zdolności przyjmowania ponad 10 ton odpadów na dobę lub o całkowitej pojemności ponad 25.000 ton – do 30.04.2007
Jaką dokumentację związaną z odpadami muszę prowadzić?
Posiadacz odpadów jest obowiązany do prowadzenia ich ilosciowej i jakościowej ewidencji zgodnie z przyjetym katalogiem odpadów i listą odpadów niebezpiecznych. Ewidencja ta w przypadku posiadacza odpadów, który prowadzi działalność w zakresie odzysku lub unieszkodliwiania odpadów powinna obejmować sposoby gospodarowania odpadami, a także dane o ich pochodzeniu, natomiast w przypadku wytwórcy odpadów – o miejscu przeznaczenia.
Ewidencja jest prowadzona w oparciu o „Kartę ewidencji odpadu” oraz „Kartę przekazania odpadu”.
Ponadto wytwórcy odpadów wytwarzający w ciągu roku sumarycznie powyżej 1 tysiaca Mg odpadów niebezpiecznych i innych niż niebezpieczne (z wyłączeniem odpadów komunalnych) lub posiadajacy 1 mln Mg i więcej nagromadzonych odpadów są obowiązani do składania sprawozdania OS-6 do GUS.
UWAGA!
W sprawozdaniu tym nie należy wykazywać odpadów komunalnych (grupa 20 katalogu odpadów), dla których sprawozdawczość realizowana jest na odrębnym formularzu sprawozdania GUS o symbolu M-09.
Przedsiębiorca prowadzący działalność wyłącznie w zakresie transportu odpadów prowadzi ewidencję z zastosowaniem tylko karty przekazania odpadów. Przedsiębiorca ten jest obowiązany do poświadczenia wykonania tej usługi na karcie przekazania odpadów.
Dopuszcza sie sporządzanie zbiorczej karty przekazania odpadu, obejmującej odpad danego rodzaju przekazywany łącznie w czasie jednego miesiąca kalendarzowego temu samemu posiadaczowi za pośrednictwem tego samego przedsiębiorcy prowadzącego działalność w zakresie transportu odpadów. Posiadacz odpadów ma obowiązek przechowywać dokumenty sporządzone na potrzeby ewidencji przez okres 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym sporządzono te dokumenty. Wyjątkiem sa zarządzający składowiskiem, którzy są obowiązani przechowywać te dokumenty do zakończenia rekultywacji składowiska. Posiadacz odpadów jest obowiązany przedstawić dokumenty ewidencji odpadów na żądanie organów przeprowadzających kontrolę oraz marszałka województwa właściwego ze względu na miejsce wytwarzania, odzysku lub unieszkodliwiania odpadów.
Czy wszystkie odpady podlegają obowiązkowi ewidencjonowania?
Nie. Odpady nie podlegające obowiązkowi ewidencji określa Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 11 grudnia 2001 r. w sprawie rodzajów odpadów lub ich ilości, dla których nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji odpadów oraz kategorii małych i średnich przedsiębiorstw, które mogą prowadzić uproszczoną ewidencję odpadów (Dz. U. Nr 152, poz. 1735). Więcej »
Nie każdy też musi prowadzić pełną ewidencję odpadów. Przedsiębiorca może prowadzić uproszczoną ewidencję odpadów jeśli prowadzi małe i średnie przedsiębiorstwo oraz spełnia następujące warunki:
- wytwarza odpady niebezpieczne w ilości do 0,1 [Mg/rok],
- wytwarza odpady inne niż niebezpieczne, nie bedące odpadami komunalnymi, w ilości do 5 Mg rocznie [Mg/rok].
Uproszczona ewidencja odpadów polega na wypełnianiu wyłącznie karty przekazania odpadów.
Określa to cytowane już wcześniej Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 11 grudnia 2001 r. w sprawie rodzajów odpadów lub ich ilości, dla których nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji odpadów oraz kategorii małych i średnich przedsiębiorstw, które mogą prowadzić uproszczoną ewidencję odpadów (Dz. U. Nr 152, poz. 1735).
Zestawienia dla Urzędu Marszałkowskiego
Posiadacz odpadów prowadzący ewidencję odpadów jest obowiązany sporządzić na formularzu zbiorcze zestawienie danych o rodzajach i ilosci odpadów, o sposobach gospodarowania nimi oraz o instalacjach i urządzeniach służących do odzysku i unieszkodliwiania tych odpadów. Zestawienia sporządzane należy przedłożyć w Urzędzie Marszałkowskim do dnia 31 marca roku następującego po roku sprawozdawczym. Wzór formularzy określa Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 11 grudnia 2001 r. w sprawie zakresu informacji oraz wzorów formularzy służących do sporządzania i przekazywania zbiorczych zestawień danych (Dz.U. 2001 nr 152 poz. 1737).
Odpady umieszczane na składowiskch
Podmiot korzystający ze środowiska (składujący odpady) i wnoszący z tego tytułu opłatę do końca miesiąca następującego po upływie każdego półrocza, jest obowiązany równocześnie przedłożyć Marszałkowi Województwa wykaz zawierający informacje i dane, wykorzystane do ustalenia wysokości opłat oraz wysokość tych opłat. Wykaz ten należy przedłożyć również Wojewódzkiemu Inspektorowi Ochrony Środowiska oraz wójtowi, burmistrzowi lub
prezydentowi miasta właściwemu ze względu na miejsce składowania odpadów.
Jakie obowiązki musi spełniać moje przedsiębiorstwo deponując odpady na składowisku?
Odpady przed umieszczeniem na składowisku odpadów (za wyjątkiem odpadów obojętnych), powinny być poddane procesowi przekształcenia fizycznego, chemicznego lub biologicznego oraz segregacji, w celu ograniczenia zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi lub dla środowiska lub też ograniczenia ilości lub objętości składowanych odpadów. Odpady powinny byc składowane w sposób selektywny. Dopuszcza się składowanie określonych rodzajów odpadów w sposób nieselektywny (mieszanie), jeśli w wyniku takiego składowania nie nastąpi zwiększenie negatywnego oddziaływania tych odpadów na środowisko. Rodzaje odpadów określa Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 30 października 2002 r. w sprawie rodzajów odpadów, które mogą być składowane w sposób nieselektywny w załączniku nr 2 do powyższego
rozporządzenia, przy uwzględnieniu poniższych zasad:
- odpady inne niż niebezpieczne w ramach poszczególnych grup albo
- odpady z grupy 20 z odpadami innymi niż niebezpieczne z grup 02, 03, 04, 15, 16 i 17, albo
- odpady z grupy 20 z odpadami innymi niż niebezpieczne z podgrup 19 05, 19 06, 19 08, 19 09 i 19 12, albo
- rodzaje odpadów oznaczone kodami: 06 05 02*, 07 01 11*, 07 02 11*, 07 03 11*, 07 04 11*, 07 05 11*, 07 06 11*, 07 07 11*, 10 01 20*, 10 01 22*, 10 11 19*, 19 08 06*, 19 08 07*, 19 08 11*, 19 08 13*, 19 13 03*, 19 13 05*, albo
- rodzaje odpadów oznaczone kodami: 10 01 18*, 10 01 20*, 10 01 22*, 10 02 07*, 10 02 13*, 10 03 19*, 10 03 21*, 10 03 25*, 10 05 05*, 10 08 15*, 10 09 09*, 10 10 09*, 10 11 13*, 10 11 15*, 10 12 09*, 10 12 11*, 10 13 12*, 16 11 01*, 16 11 03*, 16 11 05*, albo
- rodzaje odpadów oznaczone kodami: 11 01 08*, 11 01 09*, 11 01 13*, 11 01 15*, 11 01 16*, 11 05 03*, 11 05 04*, 12 01 12*, 12 01 14*, 12 01 16*, albo
- rodzaje odpadów oznaczone kodami: 16 03 03*, 16 03 05*, 16 07 08*, 16 07 09*, 16 11 01 *, 16 11 03*, 16 11 05*, 16 81 01*, 16 82 01*, 17 05 07*, 17 06 03*, 17 08 01*, 19 13 01*, 19 13 03*, 19 13 05*, albo
- rodzaje odpadów oznaczone kodami: 19 01 11*, 19 03 04*, 19 03 06*, albo
- rodzaje odpadów oznaczone kodami: 17 06 01*, 17 06 05*, albo
- rodzaje odpadów oznaczone kodami: 01 03 81, 19 02 06.
PRZEDSIĘBIORCO, pamiętaj że zakazuje sie składowania odpadów (art. 55 ust. 1 Ustawy o Odpadach):
- wystepujacych w postaci ciekłej, w tym odpadów zawierających wodę w ilości powyżej 95% masy całkowitej, z wyłączeniem szlamów,
- o właściwosciach wybuchowych, żrących, utleniających, wysoce łatwopalnych lub łatwopalnych,
- zakaznych i medycznych,
- powstających w wyniku prac naukowo-badawczych, rozwojowych lub działalności dydaktycznej, które nie są zidentyfikowane lub są nowe i których oddziaływanie na środowisko jest nieznaczne,
- opon i ich części, z wyłączeniem opon rowerowych i opon o średnicy zewnętrznej większej niż 1400 mm,
- w śródlądowych wodach powierzchniowych i podziemnych,
- w polskich obszarach morskich,
- w przypadkach określonych w przepisach odrębnych.
Zakazuje sie również rozcieńczania lub sporządzania mieszanin odpadów ze sobą lub z innymi substancjami lub przedmiotami w celu spełnienia kryteriów dopuszczenia odpadów do składowania na składowisku odpadów.
Jakie warunki muszę spełniać, jeśli będę magazynować odpady?
Magazynowanie odpadów może odbywać się na terenie, do którego posiadacz odpadów ma tytuł prawny. Miejsce magazynowania nie wymaga wyznaczenia w trybie przepisów o
zagospodarowaniu przestrzennym (art. 63 ustawy o odpadach).
Przedsiebiorco pamietaj, że odpady przeznaczone:
- do odzysku lub unieszkodliwiania - mogą być magazynowane nie dłużej niż przez okres 3 lat, jeśli konieczność magazynowania wynika z procesów technologicznych lub organizacyjnych,
- do składowania - mogą być magazynowane jedynie w celu zebrania odpowiedniej ilości odpadów do transportu ale nie dłużej niż przez okres 1 roku.
UWAGA!
Okresy magazynowania odpadów liczone są łącznie dla wszystkich kolejnych posiadaczy odpadów.
Zgodnie z (art. 63 ust. 6 Ustawy o Odpadach) należy wskazać miejsce i sposób magazynowania odpadów przez przedsiębiorcę. Określenie miejsca i sposobu oraz rodzaju magazynowanych odpadów nastepuje w:
- pozwoleniu zintegrowanym,
- pozwoleniu na wytwarzanie odpadów,
- decyzji zatwierdzającej program gospodarki odpadami niebezpiecznymi,
- informacji o wytwarzanych odpadach oraz o sposobach gospodarowania wytworzonymi odpadami,
- zezwoleniu na prowadzenie działalności w zakresie odzysku lub unieszkodliwiania,
- zezwoleniu na prowadzenie działalności w zakresie zbierania lub transportu.
Jakie obowiazki posiadam, jeśli jestem producentem, importerem i eksporterem opakowań?
Obowiązkiem producenta, importera i eksportera jest przede wszystkim ograniczenie ilości produkowanych opakowań i negatywnego oddziaływania substancji stosowanych do produkcji opakowań na środowisko, a także ograniczenie ilości wytwarzanych odpadów. Działania te powinny być prowadzone poprzez:
- ograniczenie do niezbędnego minimum objętości i masy opakowań, ale w taki sposób, aby spełniały swoją funkcję oraz oczekiwania użytkownika,
- projektowanie i wykonanie opakowań w taki sposób, aby umożliwić ich wielokrotny użytek, pózniejszy recykling oraz inne formy odzysku,
- określenie zawartości w opakowaniach możliwie najmniejszej ilości substancji stwarzających zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi lub środowiska,
- określenie maksymalnych sum zawartości, nie przekraczających 100 mg/kg dla ołowiu, kadmu, rtęci i chromu sześciowartościowego w opakowaniu.
UWAGA!
Producent i importer opakowania może je oznakować. Wówczas zobowiązani są do stosowania oznakowania określającego (art. 6, ust. 2 Ustawy o Opakowaniach i Odpadach Opakowaniowych):
- rodzaj materiałów wykorzystywanych do produkcji opakowania,
- możliwość wielokrotnego użytku opakowania - w przypadku opakowań wielokrotnego użytku,
- przydatność opakowania do recyklingu – w przypadku opakowań przydatnych do recyklingu.
Przedsiębiorco, oznakowanie powinieneś umieścić na opakowaniu lub na naklejonej na nim etykiecie. W przypadku, gdy rozmiary opakowania na to nie pozwalają, należy dołączyć do opakowania ulotkę informacyjną z tymi informacjami. Ulotka ta nie powinna stanowić przeszkody dla recyklingu opakowań. Ponadto oznakowanie powinno być wyraźne, widoczne, czytelne i trwałe również po otwarciu opakowania.
Przedsiębiorco, pamietaj że zobowiązany jesteś do składania Marszałkowi Województwa rocznego sprawozdania o masie wytworzonych, przywiezionych z zagranicy oraz wywiezionych za granicę opakowań wielokrotnego
użytku oraz o przestrzeganiu ograniczeń zawartości metali ciężkich (zgodnie z art. 5, ust 1, pkt 4 Ustawy o Opakowaniach i Odpadach Opakowaniowych). Sprawozdanie należy złożyć w terminie do dnia 31 marca za poprzedni rok kalendarzowy natomiast dokumenty, na podstawie których opracowano sprawozdanie przedsiębiorca jest zobowiązany przechowywać przez 5 lat.
Jakie obowiązki posiadam, jeśli jestem producentem, importerem i eksporterem produktów w opakowaniach oraz innych produktów?
Jeśli jesteś producentem i importerem produktów w opakowaniach, musisz spełniać wymagania takie same jak producent i importer opakowań w zakresie ograniczenia ilości produkowanych opakowań i negatywnego oddziaływania substancji stosowanych do produkcji opakowań na środowisko, a także ograniczenie ilości wytwarzanych odpadów oraz w zakresie oznakowania opakowań. Ponadto jesteś zobowiązany do osiągania poziomów odzysku i recyklingu odpadów opakowaniowych, w szczególności do osiągnięcia do 31.12.2007 r. poziomu odzysku 50%, a do 31.12.2014 r. 60% - łącznie dla wszystkich wprowadzonych na rynek opakowań oraz odpadów poużytkowych – poziomów określonych w załączniku do ustawy. Obowiązujące poziomy odzysku i recyklingu zostały określone w Rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 24 maja 2005 r. w sprawie rocznych poziomów odzysku i recyklingu odpadów opakowaniowych i poużytkowych (Dz.U. 2005 nr 103 poz. 872).
UWAGA!
W przypadku wprowadzenia na rynek krajowy produktu w opakowaniu wielomateriałowym, całą masę tego opakowania uwzględnia sie w masie opakowań z tego materiału, którego zawartość w masie opakowania wielomateriałowego jest największa.
Przy obliczaniu osiagniętych poziomów odzysku przez przedsiębiorce do masy
odpadów opakowaniowych i poużytkowych dodaje sie:
- masę opon zebranych i zregenerowanych (bieżnikowanych) na terytorium kraju,
- masę olejów bazowych pochodzących z regeneracji zebranych na terytorium kraju olejów odpadowych, zużytych do wytworzenia na terytorium kraju olejów smarowych.
Do odzysku zalicza sie procesy R1-R9, R13 i R14 (wymienione w Ustawie o Odpadach).
Do recyklingu zalicza sie procesy R2-R9 i R14 (wymienione w Ustawie o Odpadach).
Przy obliczaniu osiagnietych poziomów recyklingu przez przedsiębiorce do masy olejów odpadowych poddanych recyklingowi dodaje się masę olejów bazowych pochodzących z regeneracji zebranych na terytorium kraju olejów odpadowych, zużytych do wytworzenia wprowadzonych na terytorium kraju olejów smarowych. Przy obliczaniu poziomu recyklingu olejów odpadowych wlicza się wyłącznie masę olejów odpadowych poddanych regeneracji w instalacjach wpisanych do wykazu, prowadzonego przez GIOS.
Przedsiębiorco, jeśli produkujesz w kraju oleje smarowe z udziałem wytworzonych w kraju olejów bazowych pochodzących z regeneracji możesz je włączyc do rzeczywiście uzyskanego poziomu recyklingu jeżeli:
- posiadasz specjalistyczną instalację,
- posiadasz zezwolenie wymagane przepisami Prawa Ochrony Środowiska oraz Ustawy o Odpadach,
- uzyskane produkty spełniają normy określone w przepisach odrębnych.
Szczegółowe warunki, jakie powinien spełnić ww. przedsiębiorca określa Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 6 listopada 2001 r. w sprawie szczegółowych warunków, jakie powinien spełnić przedsiębiorca produkujący w kraju oleje smarowe z udziałem wytworzonych w kraju olejów bazowych pochodzących z regeneracji, w celu włączenia ich do rzeczywiście uzyskanego poziomu recyklingu. (Dz. U. Nr 131, poz. 1475).
W jaki sposób można realizować obowiązek zapewnienia odzysku i recyklingu?
Obowiązek zapewnienia odzysku i recyklingu przedsiębiorstwo może realizować zarówno samodzielnie, jak również za pośrednictwem organizacji odzysku, a także może zlecić wykonanie poszczególnych czynności związanych z odzyskiem i recyklingiem posiadaczowi odpadów spełniającemu wymagania określone w Ustawie o Odpadach. Organizacja przejmuje od przedsiębiorcy obciążajace go obowiązki na podstawie umowy.
Przedsiębiorca realizujący obowiązek odzysku i recyklingu samodzielnie może go również realizować poprzez poddanie odzyskowi i recyklingowi odpadów opakowaniowych i poużytkowych, takiego samego rodzaju i w takiej samej masie jak wprowadzone przez siebie na rynek, zebranych poprzez zorganizowaną przez siebie sieć ich selektywnego zbierania.
Wprowadzenie na rynek opakowań lub produktów następuje w dacie ich wydania z magazynu w celu ostatecznego wprowadzenia do obrotu, natomiast w przypadku importu produktów w opakowaniach w dacie ich dopuszczenia do obrotu na terytorium kraju.
UWAGA!
Opakowania lub produkt uważa sie za wprowadzone do obrotu tylko raz.
Jakie obowiazki w zakresie informowania i sprawozdawczości posiada przedsiębiorstwo?
Przedsiębiorca rozpoczynający działalność polegającą na wytwarzaniu lub imporcie produktów w opakowaniach jest zobowiazany bez wezwania powiadomić Marszałka Województwa (za dzień rozpoczęcia działalności uważa się datę pierwszej sprzedaży lub powstania długu celnego dla produktu w opakowaniu – art. 9 ust. 2 Ustawy o Obowiązkach Przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej i opłacie depozytowej).
PRZEDSIĘBIORCO, jeśli Twoja działalność uległa likwidacji, powinieneś w terminie 14 dni złożyć zawiadomienie Marszałkowi Województwa o fakcie likwidacji.
Jeśli natomiast zmianie uległy informacje w zakresie m. in. nazwy i adresu, prowadzonej działalności, sposobu wykonania obowiązku odzysku i recyklingu, przedsiębiorca musi je zgłosić nie pózniej niź do końca miesiąca następujacego po miesiącu, w którym nastąpiła zmiana.
PRZEDSIĘBIORCO, pamietaj że posiadasz obowiązek składania co roku sprawozdania rocznego, które powinno zawierać następujące informacje (art. 10, ust. 1 Ustawy o Obowiązkach Przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej i opłacie depozytowej):
- nazwę i siedzibę lub imię i nazwisko oraz adres przedsiębiorcy,
- odpowiednio masę lub ilość opakowań, w których przedsiębiorca wprowadził produkty na rynek krajowy lub produkty wymienione w załącznikach do ustawy, z podziałem na poszczególne ich rodzaje,
- odpowiednio masę lub ilość poddanych odzyskowi i recyklingowi odpadów opakowaniowych, z podziałem na poszczególne ich rodzaje i według sposobu ich odzysku i recyklingu oraz odpadów poużytkowych, z podziałem na poszczególne ich rodzaje,
- osiągniętych poziomach odzysku i recyklingu odpadów opakowaniowych i poużytkowych, z podziałem na poszczególne rodzaje.
Sprawozdanie roczne należy złożyć w terminie do dnia 31 marca następnego roku Marszałkowi Województwa.
Przedsiębiorco, zobowiązany jesteś również do prowadzenia dodatkowej ewidencji, zawierającej informacje podawane w sprawozdaniach rocznych oraz ewidencję zgodnie z art. 36 i 37 Ustawy o Odpadach w zakresie ewidencji i przekazywania odpadów (dodatkową ewidencję należy przechowywać przez okres 5 lat).
UWAGA!
Sprawozdania rocznego nie składaja Ci przedsiębiorcy, którzy nie wypełnili obowiązków w zakresie uzyskania założonych poziomów odzysku i recyklingu odpadów opakowaniowych i poużytkowych. W tym przypadku przedsiębiorca zobowiązany jest do złożenia rocznego sprawozdania o wysokości należnej opłaty produktowej z podziałem na poszczególne rodzaje opakowań lub produktów i określeniem odpowiednio ich masy lub ilości. Sprawozdanie powinno zostać złożone Marszałkowi Województwa w terminie do dnia 31 marca następnego roku na wzorze formularza zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 15 grudnia 2003 r. w sprawie wzoru rocznego sprawozdania o wysokości należnej opłaty produktowej (Dz. U. Nr 220, poz. 2189).
|